زمینه: دفع غیر بهداشتی فاضلاب و رهاسازی آن در معابر عمومی، آب های جاری و محیط زیست روستا باعث آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی، خاک و ایجاد مناظر نازیبا شده و محیط مناسبی را برای رشد و تکثیر انواع حشرات و جوندگان و تولید بوهای نامطبوع ایجاد خواهد کرد، لذا این مطالعه با هدف بررسی تاثیر آموزش بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر ارتقای رفتار دفع بهداشتی فاضلاب در خانوارهای روستایی شهرستان آق قلا انجام شد. روش کار: این مطالعه مداخله ای، بر روی 72 سرپرست خانوار روستایی شهرستان آق قلا از توابع استان گلستان انجام شد. ابتدا دو روستا با شرایط یکسان انتخاب و بر اساس تخصیص تصادفی ساده در دو گروه مداخله و شاهد قرار گرفتند. از هر روستا 36 سرپرست خانوار انتخاب شده و پرسش نامه استاندارد اعتقاد بهداشتی دفع بهداشتی فاضلاب را قبل و بعد از مداخله آموزشی تکمیل نمودند. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS. 17 و آزمون های تی-زوجی، ویلکاکسون، تی-مستقل و من-ویتنی تحلیل شدند. یافته ها: قبل از مداخله، ویژگی های جمعیت شناختی و تمامی سازه های مدل بین دو گروه تفاوت معناداری نداشت (P>0/05). در گروه مداخله، میانگین نمرات آگاهی، حساسیت درک شده، شدت درک شده، منافع درک شده و خودکارآمدی در پس آزمون به طور معناداری افزایش یافته و موانع درک شده به طور معناداری کاهش داشته است (P<0/05). اما میانگین نمرات حیطه عملکرد در قبل و بعد از مداخله، تفاوت معناداری نداشت. نتیجه گیری: مداخله آموزشی بر روی آگاهی و سازه های مدل اعتقاد بهداشتی موثر بود اما بر رفتار دفع بهداشتی فاضلاب تاثیر نداشت، از آن جایی که حفر چاه جاذب فاضلاب نیازمند صرف هزینه می باشد، توصیه می شود علاوه بر افزایش تعداد جلسات آموزشی، از همکاری بین بخشی مانند شورای روستا نیز استفاده شود.

دیابت یک بیماری مزمن است و کنترل آن نیاز به تغییرات اساسی در سبک زندگی بیماران دارد. انتظار می رود بیماران 95 درصد از کنترل دیابت را شخصا انجام دهند. هدف این مطالعه تعیین تاثیر مداخله آموزشی در چارچوب مدل اعتقاد بهداشتی در پیش بینی تغییر رفتار بیماران دیابتی بود.جمعیت مورد مطالعه، بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 تحت پوشش درمانگاه دیابت بندرعباس بودند.80 بیمار انتخاب شده و به طور تصادفی به دو گروه مداخله (40 نفر) و کنترل (40 نفر) تقسیم شدند. به منظور تعیین رفتار و نگرش بیماران در چارچوب مدل اعتقاد بهداشتی و خودکارآمدی، اطلاعات از طریق تکمیل پرسشنامه طی مصاحبه مستقیم و سازمان یافته با نمونه های انتخاب شده و در دو نوبت قبل از مداخله آموزشی و چهار ماه بعد از آن جمع آوری گردید. پس از مداخله، افزایش معنی داری در امتیازات حساسیت درک شده (از 3/6 به 7/8) ، شدت درک شده (از 6/13 به 8/16)، منافع درک شده (از 3/13 به 6/16)، خودکارآمدی (از 3/20 به 3/25) و رفتار (از 94/3 به 7/7) و کاهش معنی داری در موانع درک شده (از 6/14 به 1/11) در بیماران گروه مداخله در مورد بیماری دیابت و انجام فعالیت های خود مراقبتی ایجاد گردید (P<0.001)، اما در گروه کنترل تغییر معنی داری مشاهده نشد. همچنین نتایج به دست آمده نشان داد که خودکارآمدی (P<0.001) و تهدید درک شده (P=0.001) نقش موثری در پیش بینی تغییر رفتار دارند.اگرچه بعد از مداخله آموزشی تغییر معنی داری در رفتار بیماران گروه مداخله ایجاد شد، اما برای رسیدن به حالت مطلوب هنوز فاصله زیادی وجود دارد. با این وجود استفاده از مدل اعتقاد بهداشتی با تاکید بر خودکارآمدی و حساسیت و شدت تهدید درک شده به منظور پیش بینی و تغییر رفتار در بیماران دیابتی مفید است و در آموزش به این بیماران که هدف آن تغییر سبک زندگی در بلند مدت است، ارتقای خودکارآمدی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

مقدمه: ویروس های کرونا (CoV) خانواده بزرگی از ویروس ها هستند که باعث آلوده شدن انسان می شوند. در حال حاضر با وجود برخی واکسن ها هنوز مداخلات غیر دارویی یکی از گزینه های مهم جهت پیشگیری از ابتلا هستند. مدل اعتقاد بهداشتی (HBM) چارچوب مناسبی جهت بررسی رفتارهای پیشگیرانه ارایه می دهد. این مطالعه با هدف بررسی واکنش های اضطرابی در مواجهه با ویروس کرونا براساس مدل اعتقاد بهداشتی انجام شده است. روش کار: یک مطالعه مقطعی و آنلاین پس از تایید COVID-19 در ایران بود. جامعه آماری این مطالعه 200 نفر از ساکنان مشهد بودند که به طور تصادفی مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه آنلاین بود و روایی و پایایی آن مورد بررسی و تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در توصیف داده ها، از شاخص های میانگین، انحراف معیار، جداول توزیع فراوانی و نمودارها استفاده شد. داده های آماری با استفاده از آزمونهای Kolmogorov-Smirnov و Man-Whitney U، Kruskal-Wallis و Spearman مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: در این مطالعه، بین واکنش های اضطرابی با ساز های مدل اعتقاد بهداشتی رابطه معنی داری وجود دارد ( 0. 05 P>)، به استثنای ساختار فواید درک شده، که هیچ ارتباط معنی داری با واکنش های اضطرابی ندارد. رادیو و تلویزیون سیستم اصلی یادآوری هستند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که طبق مدل HBM، افراد وقتی احساس کنند در معرض ویروس کرونا قرار دارند رفتارهای پیشگیرانه بهتری انجام می دهند.

مقدمه: عفونت ویروسی هپاتیت B یک مشکل عمده بهداشتی در سراسر جهان است. با توجه به اینکه انتخاب یک مدل آموزشی منجر به شروع برنامه و ادامه آن در مسیری صحیح می گردد، مطالعه حاضر با هدف تعیین آگاهی، اعتقادات و عملکرد رابطین بهداشتی شهر ملایر در خصوص هپاتیت B بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی انجام گرفت.روش کار: در این پژوهش مقطعی_تحلیلی 272 نفر از رابطینِ بهداشتی شهر ملایر در سال 1393 به صورت سرشماری، مورد بررسی قرار گرفتند. اطلاعات بوسیله پرسشنامه محقق ساخته که پایایی و روایی آن سنجیده شده بود، به روش خود گزارش دهی جمع آوری شد. این پرسشنامه شامل مشخصات دموگرافیک رابطین بهداشتی، آگاهی، عملکرد و ابعاد مدل اعتقاد بهداشتی بوده است. داده ها بوسیله نرم افزار SPSS 20 و با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی به روش گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: در بین سازه ها منافع درک شده بیشترین (26.86) و موانع درک شده کمترین (95.43) نمره را داشتند. در تحلیل رگرسیونی به منظور پیشگویی رفتار، متغیرهای خودکارآمدی، آگاهی و راهنمای عمل خارجی به عنوان پیشگویی کننده رفتار تعیین شدند، که این متغیرها در مجموع 31 درصد از تغییرات رفتار را پیشگویی نمودند (P<0.001).نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه در طراحی مداخلات آموزشی باید بر سازه های خودکارآمدی، آگاهی و راهنمای عمل خارجی به عنوان مهمترین پیش بینی کننده های رفتار رابطین بهداشتی تاکید شود.

زمینه و هدف: یکی از موارد مهم در زمینه حفظ و ارتقای سلامت جامعه، دفع بهداشتی زباله است. امروزه استفاده از مدل های آموزشی جهت تعیین علل عدم پذیرش رفتارهای مرتبط با سلامت رو به فزونی است. مطالعه حاضر با هدف بررسی عوامل مرتبط با رفتار دفع بهداشتی زباله بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی در کارکنان مراکز بهداشت شهرستان ارومیه انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی - تحلیلی در سال 1395 بر روی 300 نفر از کارکنان مراکز بهداشت شهرستان ارومیه صورت گرفت. گردآوری داده هابا استفاده از پرسشنامه ای مشتمل بر سوالات فردی و سازه های مدل اعتقاد بهداشتی انجام شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS،ورژن 16 و آزمون هایLinear Regression, Independent T, ANOVAانجام گرفت.یافته ها: بین رفتار دفع بهداشتی زباله با جنسیت، وضعیت تاهل، رسته شغلی و وضعیت اقتصادی ارتباط آماری معنی داری مشاهده شد (p<0.05). از بین سازه های مدل اعتقاد بهداشتی، شدت درک شده بیشتر رفتار دفع بهداشتی زباله را پیشگویی کرد. از عوامل پیشگویی کننده در مراحل بعدی به ترتیب می توان خودکارآمدی درک شده، منافع درک شده، حساسیت درک شده، آگاهی و موانع درک شده را نام برد.نتیجه گیری: بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی، سازه های شدت درک شده و خود کار آمدی در رفتار دفع بهداشتی زباله بیشترین تاثیر را داشت، پیشنهاد می شود در طراحی و اجرای برنامه های مدیریت دفع بهداشتی زباله بر روی سازه های شدت درک شده و خودکارآمدی بیشتر تاکید شود.

مقدمه: بیماری دیابت از جمله بیماری هایی است که سهم عمده درمان و کنترل آن به عهده بیماران است، لذا آگاهی آنان در زمینه های مختلف به ویژه رژیم غذایی از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه با هدف بررسی کارایی مدل اعتقاد بهداشتی (Health Belief Model) جهت آموزش رژیم غذایی به بیماران دیابتی نوع 2 انجام گردید.روش ها: جمعیت مورد مطالعه، تعداد 88 نفر از بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 تحت پوشش انجمن دیابت ایران بودند که به طور تصادفی به دو گروه مداخله (44 نفر) و کنترل (44 نفر) تقسیم شدند. اطلاعات از طریق تکمیل پرسشنامه طی مصاحبه مستقیم و در دو نوبت قبل از مداخله آموزشی و یک ماه بعد از آن جمع آوری گردید.یافته ها: پس از مداخله، نمرات آگاهی در گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد افزایش یافت (P<0.001). شدت درک شده نیز پس از مداخله در گروه مداخله در مقایسه با شاهد افزایش یافت (P<0.001). این افزایش در گروه مداخله در خصوص حساسیت درک شده، تهدید درک شده و منافع درک شده صادق بود (P<0.001). افزایش نمرات عملکرد در گروه مداخله نیز به میزان بیشتری از گروه شاهد بود (P<0.001). میانگین قند خون در گروه مداخله به میزان معنی داری در مقایسه با گروه شاهد کاهش یافت (P<0.001). وزن و BMI در دو گروه تفاوت معنی داری نداشت.نتیجه گیری: کارایی مدل اعتقاد بهداشتی در آموزش رژیم غذایی به بیماران دیابتی مورد تایید قرار می گیرد.

مقدمه: تغذیه با شیر مادر به لحاظ فواید فیزیولوژیکی و روانی برای مادر و کودک بهترین غذای شیرخوار شناخته شده است. با عنایت به این موضوع که مطالعات محدودی در زمینه به کارگیری مدل اعتقاد بهداشتی در تداوم رفتار شیردهی انجام شده است، این مطالعه با هدف سنجش تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر تداوم رفتار شیردهی در مادران باردار سه ماهه سوم مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1391 طراحی و اجرا گردید.روش: این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی با مداخله آموزشی از نوع قبل و بعد برروی 266 زن باردار بود که نمونه ها به صورت تخصیص تصادفی به دو گروه 133 نفره مداخله و مقایسه تقسیم شدند. سپس در طی سه مرحله (قبل از مداخله، بلافاصله بعد از مداخله و سه ماه بعد از مداخله) مورد ارزیابی قرار گرفتند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه دو بخشی اطلاعات دموگرافیک و ابزار سنجش رفتار شیردهی بر اساس سازه های تئوری اعتقاد بهداشتی شامل سازه های حساسیت درک شده (8 سوال)، شدت درک شده (6 سوال)، منافع درک شده (10 سوال)، موانع درک شده (13 سوال)، راهنما برای عمل (5 سوال)، خودکارآمدی (6 سوال)، رفتار شیردهی (7 سوال) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS v.11.5 و به کارگیری آزمون اندازه گیری های تکراری، تی تست مستقل انجام گرفت. سطح معناداری در این مطالعه 0.05 در نظر گرفته شد.یافته ها: نتایج نشان داد که اختلاف آماری معناداری در مرحله پس آزمون اول (بلافاصله بعد از زایمان) بین دو گروه مداخله و مقایسه از نظر سازه های حساسیت درک شده (p<0.001)، شدت درک شده (p=0.004) و موانع درک شده (p=0.002) و راهنما برای عمل (p=0.02) وجود داشت. در مرحله پس آزمون دوم (3 ماه بعد از زایمان) ارتباط آماری معناداری بین دو گروه مداخله و مقایسه از نظر سازه های منافع درک شده (p=0.04)، موانع درک شده (p=0.002)، راهنما برای عمل (p<0.001) و رفتار شیردهی (p=0.02) مشاهده شد. نتایج تحلیل سازه های مدل اعتقاد بهداشتی با استفاده از الگوی تحلیل آزمون اندازه گیری های تکراری در گروه مداخله نشان داد که میزان تمام سازه های مدل اعتقاد بهداشتی قبل و پس از مداخله آموزشی از لحاظ آماری معنادار بود (p<0.001).نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی در تداوم رفتار شیردهی می تواند موثر باشد. در این راستا، رفع نواقص موجود در زمینه سیاست گزاری سلامت از طریق افزایش آموزش عمومی به صورت راهنما برای عمل در راستای فرآیند شیردهی و برنامه ریزی تغذیه ای با شیر مادر و برنامه های پایش آن، جلب توجه عموم به خط مشی ها و برنامه های تغذیه با شیر مادر، برگزاری کلاس های آموزشی مبتنی بر موانع و فواید تغذیه با شیر مادر می تواند در بهبود ترویج تغذیه انحصاری با شیر مادر موثر واقع گردد.

زمینه و هدف: با توجه به افزایش انتقال ویروس ایدز از طریق تماس جنسی، لزوم پیشگیری از انتقال بیماری از راه تماس جنسی، از طریق مدل های پیشگیری روشن می شود. هدف این مطالعه بررسی تاثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی در تغییر باورهای بهداشتی در خصوص ایدز در دانش¬آموزان دبیرستان¬های دخترانه شهر تهران بود.روش بررسی: در این مطالعه مداخله ای، 77 نفر از دانش آموزان سال اول، دوم و سوم دبیرستان در گروه مداخله و 72 نفر در گروه شاهد از دو دبیرستان منطقه 8 مطالعه شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه¬ای شامل اطلاعات جمعیت شناسی و سوالات مربوط به الگوی اعتقاد بهداشتی بود. پس از انجام پیش آزمون درهر دو گروه، تنها گروه مداخله بر اساس سازه های مدل در خصوص رفتارهای پیشگیرانه بیماری ایدز آموزش دیدند. داده های جمع آوری شده با استفاده از آزمون های آماری تی زوجی و تی مستقل تجزیه و تحلیل شدند.یافته¬ها: علی رغم یکسان بودن دو گروه در آغاز مطالعه، مداخله آموزشی انجام شده بر اساس باور بهداشتی باعث ارتقای معنی دار آگاهی، حساسیت درک شده، شدت درک شده، منافع درک شده و خودکارآمدی درک شده، بود (p<0.05). هم چنین موانع درک شده دانش¬آموزان در خصوص باورهای مرتبط با رفتارهای پیشگیرانه ایدز به طور معنی داری کاهش یافت (p<0.05).نتیجه گیری: نتایج این مطالعه حاکی از تاثیر مداخله آموزشی بر باورهای دانش آموزان در خصوص رفتارهای پرخطر جنسی بود، لذا می توان پیشنهاد نمود این برنامه آموزشی در صورت تایید درچند مطالعه دیگر، به مدارس پیشنهاد شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.